ส่องโมเดล “เขมราฐ” ขับเคลื่อนตลาดออร์แกนิกสร้างสุขภาพดี-เศรษฐกิจฐานรากยั่งยืน

จากปัญหาสภาพแวดล้อมและอาหารการกินในปัจจุบันที่เจือปนด้วยสารเคมี จนส่งผลให้ผู้คนเจ็บป่วยด้วยโรคภัยไข้เจ็บมากมาย นำมาสู่การรวมตัวของกลุ่มคนในอำเภอเขมราฐ จังหวัดอุบลราชธานี ที่ร่วมกันผลักดันและปกป้องสิ่งแวดล้อมผ่านการสร้าง “ตลาดออร์แกนิก” ซึ่งล่าสุดในรายการ “รับมือโลกที่เปลี่ยนไป EP.12” ภายใต้ประเด็น “ทำไมต้องมีตลาดออร์แกนิก ตอนที่ 4” ดำเนินรายการโดย

สุชัย เจริญมุขยนันท ได้มีการพูดคุยกับผู้ขับเคลื่อนตัวจริง ทั้งตัวแทนเกษตรกร ภาคธนาคาร และนักโภชนาการ เพื่อสะท้อนถึงความสำเร็จและประโยชน์ของตลาดอาหารปลอดภัยที่ส่งผลดีต่อทุกภาคส่วน

พรพิมล วงค์ภา หรือ คุณอ๋อย เกษตรกรจากสวนกัญญาณัฐเกษตรอินทรีย์ เปิดเผยถึงจุดเริ่มต้นว่า ตนเองเข้ามารับช่วงต่อและสานต่ออาชีพเกษตรอินทรีย์จากคุณแม่ที่บุกเบิกทำมาตั้งแต่ปี 2546 หรือยาวนานกว่า 20 ปี โดยเริ่มต้นจากการทำข้าวอินทรีย์ซึ่งในช่วงแรกประสบอุปสรรคขายได้ในราคาถูกมาก แต่คุณแม่ยังคงมุ่งมั่นทำต่อเพราะเน้นความปลอดภัยของผู้ผลิตและคนในครอบครัวเป็นหลัก ก่อนจะขยายไปแบ่งปันให้พี่น้องในพื้นที่อำเภอเขมราฐได้ทาน และเริ่มขยับขยายมาปลูกพืชผักสวนครัวเพื่อสร้างรายได้รายวัน หลังจากตนเองกลับจากกรุงเทพฯ เพื่อมาสร้างอาชีพที่บ้านเกิดและดูแลครอบครัว ก็ได้เข้ามาเสริมเรื่องการตลาดและเชื่อมโยงกับเครือข่ายหน่วยงานภาครัฐ ปัจจุบันสวนเน้นผลิตผักออร์แกนิกเป็นหลัก โดยเฉพาะผักสลัดและผักเพื่อสุขภาพอย่างวอเตอร์เครสและเคล ซึ่งกำลังเป็นที่ต้องการของตลาดเขมราฐอย่างมาก

สำหรับการแข่งขันกับผักทั่วไปที่ใช้สารเคมีนั้น พรพิมล ระบุว่า ตนใช้ความตั้งใจจริงและความจริงใจในการทำเกษตร ส่งผลให้ผู้บริโภคที่รักสุขภาพเกิดความเชื่อมั่น ประกอบกับการโปรโมทผ่านช่องทางโซเชียลมีเดีย เช่น เพจ Facebook ของสวน และเพจกินเมืองเข็ม ทำให้ผักออร์แกนิกที่ผลิตออกมาแทบไม่พอขาย โดยปัจจุบันมีช่องทางจำหน่ายหลักคือ ทุกเช้าวันพุธที่ตลาดเขียว โรงพยาบาลเขมราฐ ทุกเย็นวันเสาร์ที่ถนนคนเดินเขมราฐ และทุกวันที่ 10 ของเดือนที่ ธกส. สาขาเขมราฐ ซึ่งเป้าหมายในอนาคตคือการสร้างเครือข่ายชุมชนเกษตรอินทรีย์ เพื่อให้คนในชุมชนพึ่งพาตนเองและมีรายได้อย่างพอเพียง โดยพร้อมเปิดรับผลผลิตจากเกษตรกรรายอื่นที่ผ่านการรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์เข้ามาจำหน่ายร่วมกัน

ด้าน ภัชณภา จิรเดชากวิน หรือ คุณหมู ผู้รับผิดชอบโครงการตลาดของดีวิถีชุมชน ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธกส.) สาขาเขมราฐ กล่าวว่า ธกส. เป็นมากกว่าธนาคาร เพราะมุ่งเน้นการสร้างความยั่งยืนและยกระดับคุณภาพชีวิตให้แก่เกษตรกร การเปิดพื้นที่สำนักงานให้เป็น “ตลาดประชารัฐ ตลาดนัดของดีวิถีชุมชน ธกส.” จึงเป็นอีกหนึ่งช่องทางในการเพิ่มรายได้ให้เกษตรกร ซึ่งจากการทดลองเปิดในระดับจังหวัดช่วงแรกประมาณ 2-3 สัปดาห์ พบว่าได้ผลลัพธ์ที่ดีชัดเจน เกษตรกรมีที่ขายของ ส่วนผู้บริโภคก็เกิดความมั่นใจเพราะได้เจอกับผู้ผลิตโดยตรง ปัจจุบัน ธกส. จึงได้ยกระดับสู่การเป็น “BAAC Outlet” เกือบทุกสาขา โดยมีบูธจำหน่ายสินค้าชุมชนตั้งประจำ และสินค้าออร์แกนิกหรือสินค้าอินทรีย์ถือเป็นกลุ่มที่ได้รับความนิยมสูงสุด นอกจากนี้ ธกส. ยังมีนโยบายหลักในการสนับสนุนสินเชื่อปลอดภัย (Green Credit) เพื่อส่งเสริมเกษตรกรที่ทำเกษตรอินทรีย์ให้สามารถเพิ่มมูลค่าสินค้าของตนเองได้ และในอนาคตมีแนวคิดที่จะต่อยอดพัฒนา Outlet เหล่านี้ให้เป็นจุดรับฝากขายสินค้าชุมชนที่ได้รับการยกระดับและพัฒนาขึ้นไปอีกขั้น ควบคู่กับการใช้เทคโนโลยีและการโฆษณาออนไลน์

ขณะที่ ทิพวรรณ ฟูน้อย หรือ คุณน้ำ นักโภชนาการโรงพยาบาลเขมราฐ กล่าวถึงความเป็นมาของตลาดนัดสีเขียวในโรงพยาบาลว่า เป็นส่วนหนึ่งของโครงการส่งเสริมสุขภาพเพื่อสนับสนุนให้บุคลากรในโรงพยาบาล ผู้ป่วย และญาติ ได้บริโภคอาหารที่สะอาดและปลอดภัยจากผักออร์แกนิก พร้อมทั้งเป็นการสร้างรายได้ให้เกษตรกร โดยเปิดให้บริการมานานกว่า 2 ปี ทุกวันพุธครึ่งวันเช้า ซึ่งทางโรงพยาบาลจะคัดเลือกแม่ค้าที่มีใบรับรองและมีแปลงปลูกเกษตรอินทรีย์จริงเท่านั้น และจากการลงพื้นที่เยี่ยมเยือนแปลงผักของเกษตรกรก็สร้างความประทับใจอย่างมาก นอกจากนี้ โรงครัวของโรงพยาบาลเขมราฐยังได้รับซื้อผักอินทรีย์เหล่านี้มาประกอบอาหารให้แก่ผู้ป่วย ตลอดจนบุคลากรทางการแพทย์ก็นิยมซื้อผักเพื่อสุขภาพนี้เป็นประจำ

ทิพวรรณ ยืนยันในฐานะนักโภชนาการว่า ผักอินทรีย์ให้คุณค่าทางสารอาหาร แร่ธาตุ และวิตามินอย่างเต็มที่ ช่วยเรื่องระบบขับถ่าย และปลอดภัยต่อร่างกายเพราะเติบโตตามธรรมชาติโดยไม่มีสารเคมีตกค้าง อีกทั้งยังเล่าถึงความประทับใจของลูกค้าที่มาซื้อของ เช่น การได้ซื้อไข่เป็ดออร์แกนิกที่เลี้ยงแบบธรรมชาติ ซึ่งให้รสชาติอร่อยและมีสีสันของไข่แดงที่เด่นชัดแตกต่างจากไข่ทั่วไป สำหรับปัจจัยแห่งความสำเร็จของตลาดสีเขียวโรงพยาบาลเขมราฐนั้น มาจากความร่วมมือและความทรหดของแม่ค้าที่เดินทางมาขายผักอย่างต่อเนื่องตรงเวลาสม่ำเสมอ ไม่เคยขาดแม้ในวันที่มีพายุฝน จนปัจจุบันโรงพยาบาลได้ปรับปรุงโรงอาหารใหม่และจัดสถานที่ขายผักเกษตรอินทรีย์ให้อย่างเป็นสัดส่วนและสวยงาม 

ทั้งนี้ สำหรับผู้ที่สนใจศึกษาดูงานหรือต้องการติดต่อซื้อผักออร์แกนิก สามารถติดต่อผ่าน Facebook “พรพิมล สวนกัญญาณัฐเกษตรอินทรีย์” หรือหมายเลขโทรศัพท์ 096-059-6014